Kısa cevap: Sporcu kadınlarda demir eksikliği, kaybın artması ve alımın yetersiz kalması aynı anda gerçekleştiği için sık görülür. Adet kanaması, ter, idrar, bağırsak kaynaklı küçük kayıplar ve ayak darbeleriyle parçalanan alyuvarlar demir depolarını yavaşça boşaltır. Yoğun antrenman ayrıca demir emilimini baskılayan hormonal bir yanıt tetikler. Sonuçta önce ferritin düşer, sonra performans düşer, en son anemi tablosu ortaya çıkar. Yani spor demir eksikliği anemi zinciri genelde aylar içinde sessizce ilerler.
Demir sadece kan yapımıyla ilgili değildir. Üç ayrı yerde iş görür:
Bu yüzden demir düştüğünde kalp aynı işi daha fazla atımla yapmak zorunda kalır. Nabız bölgeleri ve doğru ölçüm konusunda bilgisi olan biri bunu hemen fark eder: aynı tempoda nabız 8-12 atım yukarı kayar.
Ağır antrenmandan sonra vücutta iltihabi bir yanıt oluşur. Bu yanıt hepsidin adlı hormonu yükseltir. Hepsidin bağırsaktan demir emilimini kısar. Yükseliş genellikle antrenmandan birkaç saat sonra en yüksek düzeydedir.
Pratik sonuç:
Sporcu beslenmesinin temel kurallarında olduğu gibi burada da zamanlama, miktardan daha belirleyici olabilir.
Demir depoları boşalırken hemoglobin bir süre normal kalır. Bu "gizli" dönemde şu şikayetler görülür:
Bu tablo aşırı antrenman veya uyku eksikliğiyle karışır. Uykunun sporcu performansındaki rolü de benzer belirtiler üretir; ayırt etmek için kan testi gerekir.
| Test | Ne gösterir |
|---|---|
| Ferritin | Demir depoları. En erken düşen değer. |
| Hemoglobin / Hematokrit | Anemi var mı yok mu. |
| Transferrin satürasyonu | Dolaşımdaki demirin kullanılabilirliği. |
| CRP | İltihap varsa ferritin yanıltıcı yükselir. |
| B12 ve folat | Aneminin diğer nedenlerini eler. |
Önemli nokta: ferritin CRP ile birlikte yorumlanmalıdır. Enfeksiyon veya çok ağır bir antrenman bloğu ferritini yapay olarak yükseltebilir. Kan alımını ağır antrenmandan en az 48 saat sonra ve dinlenmiş halde yaptırmak daha doğru sonuç verir.
Son yazılar